Αρχείο κατηγορίας ΚΡΙΤΙΚΕΣ-ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΜΑΣ

Η Λ. Καποπούλου μιλά για το βιβλίο »Η φωτογραφία του Ξεριζωμού» της Άννας Τσιλιγκίρογλου

 

13466475_1615614335419323_7900759280624811133_n

 

 

Η Φωτογραφία του Ξεριζωμού.
 Της Άννας Τσιλιγκίρογλου Φαχαντίδου
 (Ιατρού Καθηγήτριας Πανεπιστήμιου Πρόεδρου της Ένωσης Λογοτεχνών Β. Ελλάδος).
 Εκδόσεις Πηγή.

 

 

 

 

 

Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί βιβλίο της χρονιάς!! Είναι η φωτογραφία της καρδιάς μας. Η φωτογραφία του Καππαδοκικού αρχοντικού στο εξώφυλλο λίγο πριν την υποχρεωτική εγκατάλειψη του από τους ιδιοκτήτες του απηχεί το νόστιμον ήμαρ καθενός μας. Μέσα από την αληθινή ιστορία της οικογένειας Τσιλιγκίρογλου η συγγραφέας με απλό πυκνό τρυφερό δεξιοτεχνικό τρόπο φωτογραφίζει την ταραγμένη εποχή του ξεριζωμού των Ελλήνων της Καππαδοκίας και ειδικότερα από την Καππαδοκική Νεάπολη (Νεβσεχιρ) στη Νεάπολη Θεσσαλονίκης.
Αποτυπώνονται ανθρώπινοι χαρακτήρες αγαπημένοι τόποι που έπρεπε να εγκαταλειφτούν βίαια. Ήθη ,έθιμα ,αρχές ,αξίες, ιδανικά, δεσμοί οικογενείας, φιλία λαών, αντιπαλότητα ,όνειρα, τοπία, προσδοκίες. Μουμπαντελέ δηλ. Ανταλλαγή…η λέξη που σφυροκοπά τα μηνίγγια μας ,επισκιάζει τις τρυφερές λέξεις ανέ τζαμίμ γιαβρούμ, καθώς γίνεται πράξη η αψυχολόγητη απόφαση ανταλλαγής πληθυσμών χωρίς να ρωτηθούν με βάση το θρήσκευμα. Ουσιαστικά δηλαδή ξεριζώνονται και οι Έλληνες Καππαδόκες απο τη πατρογονική γη τον δίσεκτο χρόνο του 1924..
Η συγγραφέας συγκλονίζει με την ενάργεια του λόγου της και την προσωπική της σφραγίδα στην αθέατη πλευρά της ιστορικής αλήθειας. Παραμερίζοντας τη συναισθηματική της φόρτιση αφού πρόκειται για την ιστορία της οικογενείας της χωρίς εμπάθεια καταπιάνεται μ ένα θέμα που πονά την ελληνική ψυχή. Καταφέρνει αριστοτεχνικά να σταματήσει τα δάκρυα μας στις κόγχες των ματιών μας, να μετριάσει την ταχυπαλμία μας, να κρατήσουμε κυριολεκτικά την αναπνοή μας για να συνεχίσουμε την ανάγνωση μέχρι τέλους. Σαν γιατρός ξέρει πως να αντιμετωπίσει την πληγή ώστε να μην αιμορραγεί.

Οι σελίδες του βιβλίου πέραν από τις σπάνιες εικόνες και σκίτσα, αποτελούν ζωγραφικούς πίνακες χρόνου τόπων λαών. Άλλωστε η συγγραφέας και ως ταλαντούχος ζωγράφος σε συνδυασμό με τον άριστο χειρισμό της γλώσσας ,κάνει τη δεξιοτεχνική πένα της χρωστήρα ζωντανεύοντας το κείμενο της.
Είναι το αληθινό παραμύθι της Ανατολής για μικρούς και μεγάλους..για όλους. Μας διδάσκει, μας πληροφορεί, μας προκαλεί ενδιαφέρον. Ας μη βιαστεί κάποιος να πει ότι αφορά μόνο όσους έλκουν την καταγωγή τους από τις Αλησμόνητες Πατρίδες..Θυμίζω το πήγαινε έλα των ελληνικών φυλών από τα βάθη των αιώνων μεταξύ Ευρωπαϊκής και Ασιατικής Ελλάδας. Ίσως κάποια αφανής ρίζα μας βρίσκεται εκεί. Τις υπερασπίστηκαν με τη ζωή τους οι παππούδες μας. Είναι οι Πατρίδες της Καρδιάς μας.
Τέτοια βιβλία δεν χρειάζονται κριτική. Γιατί πολύ απλά είναι υπεράνω κριτικής. Αποτυπώνουν την ψυχή μας. Τα κρατάμε σαν φυλακτό εκείνων των χρόνων εκείνων των τόπων εκείνων των ανθρώπων. Τα σεβόμαστε όπως το Ευαγγέλιο,που κρατούσε η ηρωίδα Ελένη Τσιλιγκίρογλου ,γιατί περιέχουν τα στοιχεία της αληθινής ταυτότητας μας που λυσσαλέα θέλουν να μας κάνουν να ξεχάσουμε. Ίσως για τους ίδιους λόγους που επέβαλαν τότε την Ανταλλαγή..Μουμπαντελέ.
Τελειώνοντας την ανάγνωση του αριστουργήματος αυτού ,η συγκίνηση  περισσεύει, τα δάκρυα  κατρακυλούν αβίαστα, οι παλμοί ανεβαίνουν κι ένας κόμπος στο λαιμό,απέναντι στην Ανταλλαγή Μουμπαντελέ βροντοφωνάζουν ένα Γιατί;;;;; που παραμένει αναπάντητο….
Μέσα στα ερείπια του Ξεριζωμού η συγγραφέας έχει διαφυλάξει την ελπίδα που μας την εμφυτεύει νοσταλγικά, για να μη χάσουμε την πίστη τη δύναμη μας.
Ένα βιβλίο κόσμημα στη βιβλιοθήκη της σύγχρονης Ελληνικής Λογοτεχνίας ,προερχόμενο από το μαργαριτάρι του πόνου της αγάπης και του μόχθου μιας άξιας δημιουργού.
Κυρία Άννα Τσιλιγκίρογλου Φαχαντίδου ευχαριστούμε από καρδιάς για το υπέροχο πνευματικό δώρο σας. Συγχαρητήρια!!
Διακόπτω εδω την αναφορά μου στη Φωτογραφία του Ξεριζωμού.
Λέω διακόπτω και όχι τελειώνω γιατί γνωρίζω ότι έχω παραλείψει πολλά, για το σπουδαίο αυτό πόνημα και τη συγγραφέα του.
Μια καλή συνέχεια θα ήταν η μεταφορά του έργου στις οθόνες της 7ης Τέχνης.
Αξίζει..

 Λίτσα  Καποπούλου

τ. Δικαστική Λειτουργός 

 

 

Η Ιφιγένεια Παραστατίδου μιλά για το ΄Μες της ζωής τα σύνορα’ της Φωτεινής Φωτιάδου

 

FOTIADOU-EXO3-700x700


 

“ Το βιβλίο αφιερώνεται σ ΄όσους αποίκησαν τις προσευχές μου”!

Έτσι ξεκινάει η αφιέρωση της συγγραφέως  στο  προοίμιο του βιβλίου της  και, με περίτεχνο τρόπο, εισάγει τον αναγνώστη στο δικό της αισθητικό μύθο, σ΄ ένα οδοιπορικό ανίχνευσης της ανθρώπινης ψυχής, μέσα από το βίωμα του πόνου, της υπαρξιακής αγωνίας, της απώλειας και της πνευματικής  αναζήτησης,  που οδηγεί στο φως. Στο πνευματικό φως της χαράς και της ανάστασης, μέσα από τον αστείρευτο δρόμο της αγάπης.

Τις άκουσα και τις κοινώνησα τις προσευχές της και,συνεπαρμένη από τον ποιητικό ρυθμό του απέριττου λόγου της, θα καταθέσω με ευθύτητα και από καρδιάς, «την πυρετική αγωνία», που μου προκάλεσε η καλλιέπεια της γραφής  της.

Άλλοτε ευθύβολη και άλλοτε δραματική, άλλοτε θυμόσοφη. Πότε συνοδοιπόρος, πότε σύντροφος, μάνα, αδερφή ή κόρη, εισχωρεί βαθύτερα, στα άδυτα της ανθρώπινης ψυχής, μετασχηματίζοντας  τον πόνο σε ζώσα πηγή ενέργειας, μέσα από την θεματογραφία των 18 διηγημάτων της.

Η συγγραφέας, με την λεπτή γλωσσική της αρτίωση, προσπερνά το φόβο της φθοράς και του τέλους, αποκαλύπτει το μυστήριο της ζωής, ως ύψιστη αξία, και καταφεύγει, πέρα από τα πάθη και την απόγνωση, να δώσει στον αναγνώστη το λυτρωτικό μήνυμα της αγάπης. Τα εργαλεία της είναι οράματα και  αξίες της ζωής, φορτισμένα με λυρική διάθεση και ποιητική  ευθραυστότητα.

Ο αναγνώστης, διαβάζοντας τη γραφή της, που έχει έντονα δραματικά στοιχεία, χωρίς όμως χαρακτηριστικά μελοδράματος, παρά μόνο ιστορίες από τη ζωή βγαλμένες, κινητοποιεί όλο το θησαυροφυλάκιο της καρδιάς και εξασκείται σε αρετές,όπως η συμπόνια, η κατανόηση, η συγχώρεση, η μεταμέλεια και τέλος η ύψιστη αρετή των αρετών, η ΑΓΑΠΗ!

Δεν ξέρω αν επαληθεύεται η ρήση του ΜαρσέλΠρουστ,πως «κάθε αναγνώστης είναι, καθώς διαβάζει, αναγνώστης του ίδιου του του εαυτού» ή αν είναι μια εκφραστική εμπειρία στοχασμού και ταύτισης  ιδεών, αλλά με όλο τον πλούτο της ευρηματικής γραφής της συγγραφέως, σ΄αυτό τον κύκλο των 18 διηγημάτων της, αισθάνομαι πως όλα τα πρόσωπα των ηρώων της μού είναι προσφιλή και πως η σημασιοδοτική έμφαση των συναισθημάτων τους είναι και δική μου αντίληψη ζωής.

Κύριο χαρακτηριστικόόλων των διηγημάτων  «η ηθογραφία». Με απέριττες περιγραφές, σύντομους διαλόγους ,κατανυκτικές σιωπέςπεριγράφονται άλγη ανθρώπων, που βίωσαν τον θάνατο, τη δυστυχία της εγκατάλειψης, τηνπροσφυγιά και την οδυνηρή  εκρίζωση, το ρίζωμα σ΄ έναν τόπο. Περιγράφονται  ήθη και  παραδόσεις και πάντα το επιμύθιο  είναιένας ύμνος στην ελπίδα και στην αγάπη προς τον ΑΝΘΡΩΠΟ!

Στην αφήγησή της συμμερίζεται την κοινωνική αγωνία των ηρώων της, επικεντρώνεται στα ψυχολογικά τους χαρακτηριστικά.Την απασχολεί η ισορροπία των ανθρώπων, ακόμη και μέσα από τον πόνο, αντιστέκεται στη φθορά,  και, στο τέλος,ανασκάπτει τα πιο βαθιά μυστικά της ανθρώπινης ψυχής, για να μετουσιώσει τη θλίψη και τον πόνο σε χαρά και αρμονία αγαπητική.Ο αναγνώστης  το θαυμαστό της γραφής της το ανακαλύπτει με ανακούφισηστον τρόπο με τον οποίο αναλύει τους χαρακτήρες των ηρώων της,την συμπεριφορά τους,τη δομή της προσωπικότητάς τους και τα αίτια που προκάλεσαν αναστάτωση και δυσαρμονία στη ζωή τους. Εκεί, λοιπόν, κανείς συναντά τους χτύπους της καρδιάς της συγγραφέως, που, με απέραντη ανεκτικότητα και κατανόηση, συλλειτουργεί με την «δραστική συγχώρεση» και   επαληθεύει τους στίχους του Παλαμά, πως «λαμποκοπάει Ανάσταση το περιβόλι, κάθε πουλί ονειρεύεται πως είναι αηδόνι».

Ανάμεσα στα σαγηνευτικά χαρακτηριστικά του λόγου της,παρατηρεί κανείς ,πως νουθετεί, χωρίς να αφορίζει ή να επαίρεται για την βιωματική της γνώση, με τρόπο βελούδινο και καθησυχαστικό.

«Η υπομονή είναι το κλειδί για όλες τις κλειδαριές»,λέει στο διήγημά της «Μια δεύτερη ματιά» και θυμοσοφεί  στο υφαντό της γραφής της, με φυσικότητα και χωρίς φτιασίδια, για την ιερότητα του πόνου, τηματαιότητα αυτού του κόσμου, τη μνήμη του θανάτου, που οφείλει να έχει ο άνθρωπος,προκειμένου να κρυσταλλώσει μια ζωή με την αγάπη και το έλεος του Θεού.

Παραθέτω ένα απόσπασμα που βαθιά με συγκίνησε και μετάλαβα το υπέροχο συγγραφικό ανάκρουσμα της δημιουργίας ή αν θέλετε τη γλυκύτητα «της εαρινής αύρας» μαζί με την πικρότητα της αλήθειας που αγγίζει το τραγικό της ανθρώπινης ύπαρξης.

ΣΕΛΙΔΕΣ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΥ

«Τι ανήκει τελικά στον άνθρωπο; Όταν ο άνθρωπος αποχωρήσει από τη ζωή, ό,τι έχει αποκτήσει με κόπο και ιδρώτα το αφήνει πίσω του…Η ύλη αλλάζει συνεχώς ιδιοκτήτες κι αλίμονο σε όποιον προσκολλάται σ΄αυτήν. Θα χάσει το νόημα της ζωής. Ίσως όχι μόνο το νόημα, αλλά την ίδια τη ζωή!»

Απλός και τρυφερός λόγος,  χωρίς νεφελώματα και σκοτεινές γωνίες, μας εμψυχώνει λέγοντας, πως… «Η μοιρασμένη λύπη είναι μισή λύπη» και οι απρόοπτες και αναπάντεχες μεταβολές της ζωής  οδηγούν τον άνθρωπο στην απόγνωση, αλλά δεν του στερούν το δικαίωμα να καταδυθεί στην αγάπη και να ελπίσει! Άλλωστε, μας το δίνει με γνησιότητα η δημιουργός στο διήγημά της «Η ΑΠΑΤΗ».

“Tα ανθρώπινα δικαστήρια αναγνωρίζουν ελαφρυντικά και πράξεις που έγιναν εν βρασμώ ψυχής». Αναγνωρίστε μου, παρακαλώ,το ελαφρυντικό για την πράξη μου : «έγινε εν βρασμώ μοναξιάς».

Δεν ξέρω αν επαληθεύεται η ρήση των σοφών πως ο πόνος και η θλίψη αποκτούν διάρκεια, επειδή δεν τολμάμε να τα ζήσουμε σε βάθος ή επειδή πιστεύουμε πως σε αυτή τη σύντομη ζωή ήρθαμε μόνο για την ευτυχία και την απόλαυση. Όμως ο ευφρόσυνος λόγος  της συγγραφέως και το παυσίλυπο της αφηγηματικής της αντίληψης  μάς προσφέρουν απλόχερα το αντίδοτο στην αναισχυντία του σήμερα,όπου όλα ισοπεδώνονται εν ονόματι του κέρδους και της επιτυχίας! Η χρεία της αγάπης και της αισθαντικής ενατένισης της ζωής, μέσα από την πίστη στο Θεό, λύνουν το μυστήριο της ύπαρξης  και της συνάντησης με τα πρόσωπα των άλλων.Το ατομικό τραύμα μάς αφορά όλους αναφωνεί η συγγραφέας.

Η δυστυχία του ενός είναι δυστυχία του άλλου, τόσο συνδεδεμένοι είμαστε. Δυστυχώς,  ο άκρατος ατομικισμός της Δύσης επέφερε τόσα δεινά στην ανθρωπότητακαι στο φυσικό πλούτο, στο περιβάλλον και στον αέρα που αναπνέουμε,  ώστε να αντιμετωπίζουμε  επώδυνες συνέπειες στις ζωές μας στο σήμερα και στο μέλλον.  Το προσωπικό της άχθος και την αμφισβήτηση  για τους επερχόμενους χρόνους, περιγράφει με μαεστρία η συγγραφέας.

Η αγωνία του πολίτη, που ανησυχεί για «το παγκόσμιο γίγνεσθαι», το χάος των πόλεων, την αποξένωση των ανθρώπων,την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος, την τσιμεντοποίηση  του αστικού τοπίου,την αισθητική μας στάση απέναντι σ΄αυτήν την καταστροφή,είναι ένα άλλο πλεονέκτημα της θεματογραφικής της αναζήτησης.

Είναι ν΄ απορεί κανείς πώς συνυπάρχει τέτοιος πλούτος ιδεών και τόση ζωτική δύναμη στις 224 σελίδες  του βιβλίου, που φωτίζει την προσδοκία. Το φυσιογνωμικό της γνώρισμα είναι μια ελληνικότητα, που αποπνέει το θάμβος των αρετών από τα βάθη των αιώνων, με κορύφωση την ευεργετική και ακτινοβόλο ενέργεια της Θείας Χάριτος. Η καλύτερη πυξίδα στον άνθρωπο, για να εξυψωθεί και να κοσμήσει το θεϊκό προορισμό του, είναι  η πίστη και η εμπιστοσύνη στο Θεό. Η συγγραφέας με ποικιλόμορφο τρόπο και σχεδόν σε όλα της τα διηγήματα αποκαλύπτει έντονα τη δική της σχέση με το Θεό.Μια σχέση που βιώνει διαρκώς και χωρίς ιδεολογικές αγκυλώσεις, συμπάσχουσα με τον «Άγιο Πόνο» των συνανθρώπων της και υμνώντας το ύψιστο δώρο της ΖΩΗΣ, μέσα από την ιλαρότητα της αρετής, που ποιητικά την υμνεί και συμπορεύεται με τους ήρωές της, με την αρετή της ΕΝΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗΣ.

Ίσως έχω λησμονήσει πολλά για να σας πω για το βιβλίο της Φωτεινής, γιατί δεν ξέρω πώς να το πω, αλλά αποτέλεσε για μένα και έμπνευση και πλοηγός να συγκινηθώ, ν΄αναστενάξω, να συμπορευτώ με τους ήρωες, να αισθανθώ την ενδογενή αδυναμία μου να ερμηνεύσω, να αναλύσω και να πλεύσω ειρηνικά στον δρόμο της προτροπής της. Και επιπλέον,  να ατενίσω το σήμερα «με αθόλωτα μάτια», που έλεγε και ο μεγάλος μας στοχαστής Νίκος Καζαντζάκης. Η συγγραφέας, με την αυθορμησία της δικής της αθωότηταςκαι πλήθος μηνυμάτων  από χρώματα εαρινά και  μοσχοβολιές, μεταδίδειτη δική της ειρήνευση και ονειροπόληση για έναν άλλο κόσμο. Έναν κόσμο που περνά το μαρτυρικό του σταυρό, για ν΄ αναστηθεί και να ακτινοβολήσει το ΦΩΣ, ερχόμενος σε αντίθεση με τον κοινότοπο  κόσμο που ζει χωρίς νόημα.

Θα ήταν παράλειψή μου, να μην αναφέρω πως το έργο αυτό έχει έντονα βιωματικά χαρακτηριστικά, αφού σε κάποια από τα διηγήματά της κάνει αναφορά στο έργο του εκπαιδευτικού και στην πνευματική αποστολή του.HΦωτεινή, η ίδια εκπαιδευτικός, άφησε μια λαμπρή ιστορία στο χώρο της εκπαίδευσης.

Τυχεροί αυτοί που κοινώνησαν όλον τον πλούτο της ελληνικής ιστορίας και του ελληνικού πολιτισμού μέσα από τις διδαχές,όχι μιας στείρας γνώσης, αλλά μιας γνώσηςκαρδιακής, που άφησεστους μαθητές  της, αποτυπώματα χρήσιμης και απαραίτητης γνώσης, για να  αποκτήσουν την αυτοαναφορικότητα  και τον αυτοπροσδιορισμό στον μεγάλο πνευματικό αγώνα της ζωής.

 

Έχουν την μοίρα τους οι άνθρωποι. Ή αν θέλετε την πορεία τους, το δρόμο τους. Έχουν και τη μοίρα τους τα βιβλία. Και οι λέξεις «είναι το σώμα των ιδεών», που λέει ο ποιητής. Σου κόβεται η ανάσα όταν γεύεσαι ωραίες λέξεις ,στρωμένη ελληνική γλώσσα και  κοσμημένη γραφή οικουμενικών μηνυμάτων, που γαληνεύουν το αδιάκοπα παραπονεμένο ασυνείδητο. Θελκτική ,προσηνής και διάφανη γραφή στοχασμού και εμπειρίας. Παραβολική και ακούραστη συγχωνεύει όλες τις μορφές λογοτεχνικού  πλούτου.

Ενάργεια σκέψης, παλμός, επιγράμματα, δραματική συγκίνηση, εικόνες λαγαρές τοπίων που εμφωλεύουν ποιητικά στο σώμα των κειμένων, εναλλαγές σκηνικών με εικονοποιητικό τρόπο,η αδυσώπητη δικαιοσύνη της ιστορίας  και όλα αυτά, μια  αναστάσιμη   ελεγειακή αρμονία ,ένα έξοχο δείγμα της τέχνης του λόγου, που κατέχει η κυρία και Φωτεινή και Φωτιάδου!!

Ένα θαλασσινό ταξίδι ψυχής,  με ιαματική αξία, είναι το βιβλίο, που φέρει τον τίτλο ΜΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΑ ΣΥΝΟΡΑ.Ας το πλεύσουμε, λοιπόν, με την καρδιά  και με στοχαστική ευαισθησία του ποιητή μας Μιχάλη Κατσαρού:

«Mαζεύω τους σκόρπιους σπόρους, σπόρους μου

για την καινούργια μακρινή μου Ανάσταση μαζεύω!»

Ευχαριστώ από καρδιάς, την συγγραφέα, που μου έδωσε την ευκαιρία να μιλήσω για το έργο της ,όλους εσάς που τιμάτε με την παρουσία σας τη σύναξη αυτή και φυσικά τον εξαιρετικό μας Δήμαρχο, που μας δίνει το βήμα να ζήσουμε ευχαριστιακά τις σχέσεις μας μεταξύ μας!

 

Ιφιγένεια Παραστατίδου

Δικηγόρος

 

 

 

Η Α.Βαμβακά μιλά για τα βιβλία»Γραμμή Πλεύσης» και »Ταξίδια μου αλαργινά» της Αγγελικής Ζήση

 

DSC_2635

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η »Γραμμή Πλεύσης» είναι η πρώτη ποιητική συλλογή της Αγγελικής Ζήση-Τσάκου. Τίτλος συμβολικός με μεταφορική σημασία: Πυξίδα και σωστός προσανατολισμός στη ζωή. Η συλλογή αποτελείται από 52 ποιήματα γραμμένα σε ελεύθερο στίχο και συνήθως ολιγόστιχα .Ο λόγος είναι αυθεντικός ποιητικός, αλλού λιτός, δωρικός, υπαινικτικός, αλλού λυρικός ,εκφράζει έντονα συναισθήματα, μέσω των εκφραστικών μέσων της μεταφοράς, της προσωποποίησης και της παρομοίωσης. Η συλλογή δεν διαιρείται σε θεματικές ενότητες, ωστόσο όμως το μάτι του αναγνώστη  μπορεί να κάνει μια τέτοια διάκριση.

Στην  αρχή συναντούμε ποιήματα λυρικά ·  αγάπη , στοργή , τρυφερότητα προς όλα τα μέλη της οικογένειας της ποιήτριας ,τα παιδιά της ,τους γονείς  και το σύζυγο. Μια έντονη ευαισθησία διέπει όλη τη συλλογή, κυρίως όμως αυτά τα πρώτα ποιήματα. Η Αγγελική  δανείζεται εικόνες από τη φύση για να εκφράσει τον ψυχικό της κόσμο, όπως  τα λουλούδια ,τη θάλασσα, τον ήλιο, τον έναστρο ουρανό, τη βροχή, ,τα ελαιόδεντρα ,τους πολύτιμους λίθους :»κι ένα κορίτσι ,γέλιο στο βλέμμα, τραγούδι ολόκληρη, το πιο ωραίο λουλούδι στο μπαλκόνι μας» ,»το δάκρυ σου στου δρόμου τη γωνιά ,πολύτιμο σμαράγδι… .πόσο αξίζουν τα μάτια αυτά , γαλάζια πνοή της θάλασσας», »πού νά ‘σαι τώρα αγαπημένε», » και  γω γελώ, όταν εσύ γελάς, η ευτυχία σου ,ευτυχία μου» .Υπάρχει όμως και θλίψη έντονη  και συγκίνηση από την απώλεια της μητέρας της »Δύει ο ήλιος κι είναι γλυκός. Έτσι έδυσε κι η ζωούλα σου  καρδιά μου ….Εγώ δεν πρόλαβα να σου δώσω το ύστατο φιλί»

Συνεχίζοντας τη μελέτη, συναντούμε μια άλλη ενότητα ποιημάτων , τα στοχαστικά -φιλοσοφικά. Σ’ αυτά ,η ποιήτρια , προτείνει στάσεις ζωής, όπως, μέσα από τη σιωπή και το μέτρο στο λόγο, απεχθάνεται την ανούσια φλυαρία.» Της φλυαρίας τη λαλιά θα λησμονήσω κάπου μακριά»…» Ο λόγος μου μικρός ‘θε νά’ ναι, μεγάλη η σιωπή μου …πόσο πολύ μιλά η σιωπή μας αλήθεια!»

Ακόμα ,παρατηρεί το κακό ,γνωρίζει την ύπαρξή του, αλλά δεν το αγγίζει , το περνά ξυστά , δεν θέλει να συγκρουστεί μαζί του ,προτιμά να αμύνεται θωρακίζοντας την ψυχή της »Αγγίζω τ’ αστέρια. Ζω. Τίποτα δεν μ ‘αγγίζει .Όλα τ’ ακούω βερεσέ. Ύψωσα τείχη απάθειας, έτσι πρέπει». Έτσι ξορκίζει το μίσος και την εχθρότητα, μέσα της υπάρχει χώρος μόνο για ευαισθησία ,στοργή ,ευγνωμοσύνη και ελπίδα »Κλείνω το κουτί της Πανδώρας   , στο χέρι μου δεν είναι ; Και δεν με νοιάζει , πατάω το κουμπί για ένα βαλς ή μπλουζ αργό .Τώρα πετώ το κουτί της Πανδώρας πέρα, κρατώ το βαλς».

Αναγνωρίζει την καλή της τύχη και είναι ευγνώμων  γι’ αυτό, που την προστάτευσε από τη μανία του Ποσειδώνα, απ’ τους Λωτοφάγους , τη Σκύλα και τη Χάρυβδη.

Χαρακτηρίζεται από έντονη θρησκευτικότητα και πίστη στη Δύναμη και Πρόνοια του Θεού .Κάνει  αναφορές στο Μεγάλο Ψαρά ,τον Απόστολο Πέτρο, την Πορεία προς Εμμαούς, το ‘Ορος των Ελαιών, τους Αρχαγγέλους που τους  θεωρεί προστάτες της, αφού την οδηγούν σε ασφαλή μονοπάτια ,καθώς φέρει και το όνομά τους.

Αγαπά τη ζωή σ’ όλες της τις εκφάνσεις. Οι παρομοιώσεις  που χρησιμοποιεί για να εκφράσει την αγάπη της αυτή ,είναι χαρακτηριστικές »περιβόλι είναι η ζωή με παπαρούνες» κι  αλλού, »τραγούδι η ζωή, μακρόσυρτο, ηδονικό, μακροσκελέστατο, ατελείωτο, μόνιμο, οριστικό ,ζήσε λοιπόν την κάθε μέρα της , ξεχνώντας το παρελθόν». Ταυτόχρονα όμως , σαν γνήσια ποιήτρια, δεν ξεχνά το χρέος ,το δρόμο του »ακοίμητου νου» ,της συλλογικής ευθύνης για τους ανήμπορους και αδύναμους αυτού του κόσμου, τα πεινασμένα παιδιά και το χυμένο αίμα στους δρόμους και προτείνει τη συστράτευση »εμείς οι μικροί ας μην κλείνουμε τα μάτια…. το δρόμο της  λησμονιάς  κανείς μας να μην πάρει».

Στηλιτεύει την υποκρισία ,την ψευτιά ,τα βολεμένα χαμόγελα, το συμφέρον στις ανθρώπινες σχέσεις του δούναι και λαβείν και διακρίνει κανείς και μια λεπτή ειρωνεία για τις ελαστικές συνειδήσεις που καθαρίζουν εύκολα, όσο  ο ορίζοντας απ’ την ομίχλη, όταν  φυσήξει ελαφρό αεράκι.

Ακόμα ,βαθιά ανθρώπινη η ποιήτρια, καταδικάζει την αλαζονεία, τον εγωισμό και την πρακτική των διακρίσεων »να ξέρω να δέχομαι το μη τέλειον, εξάλλου κι εγώ ακατέργαστη δεν είμαι;».» Το ανθρώπινο αδυναμίες έχει κι αυτό πολύ το έχω νοιώσει». Ωστόσο ,επιζητά την ανεξαρτησία, θέλει να αισθάνεται δυνατή και αυτόφωτη »μόνη περπάτα, μην εξαρτάσαι από  μένα, γίνε αητός βουνίσιος και ξεκίνα, ανάγκη δεν έχεις από δεκανίκια, γίνε φωτιά, γίνε δύναμη ατόφια».

Άλλη μια μικρή ενότητα ποιημάτων είναι τα πατριωτικά -ελληνικά. Λατρεύει την Ελλάδα και είναι περήφανη γι’ αυτήν  ,μιλάει με καμάρι για τα όμορφα κορίτσια της και τους λεβέντες νέους, τα ψηλά κάστρα της και τις ολόρθες εκκλησιές της , θαυμάζει τη δυνατή φύτρα των ελλήνων , που σα σπόρος στο βράχο, αντλεί δύναμη από το πουθενά .Κάνει αναφορές σε αγαπημένες ελληνικές γωνιές ,όπως οι Σποράδες, η Θεσσαλονίκη,, η Ναύπακτος κι ύστερα θρηνεί με το δράμα τη σύγχρονης κρίσης που ρήμαξε τη χώρα μας. Δεν περιορίζεται σε κραυγές εναντίον των Ευρωπαίων μόνο,αλλά σαν λογικός και εχέφρων άνθρωπος μοιράζει τις ευθύνες από τη μια στους συμπατριώτες μας, που τους  συνιστά έλεγχο των αναγκών και σκληρή δουλειά »σφυρί χρειάζεται στα χέρια και  ατέλειωτο δρεπάνι» και »φρένο βάζοντας στο νου ,τις πεθυμιές μας τις ορίζουμε» »όσο η ανάγκη μεγαλώνει ,μεγάλη γίνεται η λευτεριά η δική σου», κι από την άλλη ,απευθύνεται με αυστηρότητα στους ισχυρούς της γης που εξοντώνουν τους μικρούς κι αδύναμους »εκτελέστε αθώους» , »πυροβολείστε ανάμεσα στα φρύδια αθώους, γυναίκες, γιατί έτσι καλά περνάτε, σαδιστές!’

Αγαπά την Ελλάδα ,όμως συμπαθεί και την γειτονική Ιταλία. Αρέσκεται στη  χρήση ιταλικών λέξεων και κάνει αναφορές σε περιοχές της όπου έχει ζήσει. Γίνεται ιδιαίτερα συγκινητική ,όταν μας θυμίζει τη Λάκουιλα και το μεγάλο σεισμό του 2009 με το νεκρό έλληνα φοιτητή ,όπου μια »Greca  μάνα κει την ψυχή της άφησε ,την άδειασε μέχρι κει που δεν παίρνει» και πενθεί μαζί της

 

Η δεύτερη ποιητική συλλογή »Ταξίδια μου αλαργινά» αποτελείται κι αυτή από 51 ποιήματα που διαιρούνται από την  ποιήτρια αυτή τη φορά, σε πέντε θεματικές ενότητες: Η πρώτη τιτλοφορείται  »Ιταλία», η δεύτερη »Τα ποιήματα της Πατρίδας», η τρίτη ,»Αυτοβιογραφικά ποιήματα», η τέταρτη ,»Ανένταχτα φιλοσοφικά» και η πέμπτη »θρησκευτικά  ποιήματα»

Στην πρώτη ενότητα ,τα περισσότερα, αν όχι όλα, είναι γραμμένα στη γειτονική μας χώρα .Υπάρχει σχεδόν σ’ όλα διάχυτη απαισιοδοξία και σκεπτικισμός,χωρίς να λείπουν εντελώς και αναλαμπές αισιοδοξίας, εφόσον η Αγγελική είναι άνθρωπος φύσει αισιόδοξος και με θετική ματιά στα πράγματα. »Και πεζοπόροι μιας άδειας εποχής, τα χέρια απλώνουμε μες στο σκοτάδι… και τι να πούμε σ’ έναν κόσμο που παραληρεί;» »Και για ποιαν αλήθεια σήμερα μιλάμε… αύριο πάλι η νέα μέρα κι όμως λογιόμαστε ευτυχισμένοι» »Chiuso Camerino,dolce Camerino. Σαν να επέθανε η ψυχή σου …κι οι κάτοικοι  σου εδώ δίχως εξάρσεις. Κλειστοί σαν τάφοι έγιναν ένα με τη φύση» ,»Μα όλοι υπάρχουν …Ζούνε; Δεν το ξέρω. »Όμως  η πίκρα κόμπος σ’ όλους. Άλλοι βουβοί απ’ το πολύ κρύο .Μείον έξι. Και πάντα αυτό στο έτσι. Αντέξαμε όμως». Συνυφασμένο υπάρχει πού και πού και το αισιόδοξο στοιχείο »Καντρίλιες ξεχασμένες μιας άλλης εποχής που αφήσαμε μας ψιθυρίζουν:»Κάτι αλλάζει , γλυκοχαράζει» . »Το χτες πέρασε, χαμογελώ στο αύριο το ελπιδοφόρο».

Στη δεύτερη ενότητα »Τα ποιήματα της Πατρίδας» πικραίνεται για την ηθική και οικονομική παρακμή  της χώρας της· όπως και στην πρώτη συλλογή ,έτσι και σ’ αυτήν ,συνιστά περίσκεψη, εργασία ,υπομονή και όχι άλλες αναβολές. Στηλιτεύει τη στάση των δυνατών απέναντι στη χώρα μας, αλλά κλείνει αισιόδοξα: »Και πρέπει όλοι οι μικροί να είμαστε ενωμένοι, σαν μια γροθιά, λάβα γεμάτοι. Μα δεν χαθήκαμε ποτέ ίσαμε τώρα, γιατί τώρα;»

Στην  τρίτη ενότητα ,στα αυτοβιογραφικά ,κυριαρχεί η συγκίνηση και η νοσταλγία .Θυμάται τους νεκρούς προγόνους της ,στιγμές οικογενειακές μαζί τους και εκφράζει την απέραντη επιθυμία της να τους έβρισκε ξανά. Το  ποίημα »Εις μνήμην γονέων», θεωρώ  ότι είναι το πιο χαρακτηριστικό  της ενότητας:σε οκτώ μικρούς και λιτούς στίχους ,εκφράζεται αστείρευτη αγάπη ,συγκίνηση και νοσταλγία γι’ αυτούς που έφυγαν για πάντα από τη ζωή της  »Αυτοί που έφυγαν ,θα τους θυμάμαι σαν αστέρια φωτεινά, σαν αγιοκέρια και σαν λαμπάδες αναμμένες. Τα  φωτεινά  σημεία τους θα τα κρατώ. Κι τις ομίχλες τους πια τώρα αποδέχομαι». Ωσόσο  όμως σκέφτεται και τους ζωντανούς  που λατρεύει και επιθυμεί να ζήσει μαζί τους αιώνια.

Άλλη ενότητα τα» Ανένταχτα φιλοσοφικά». Κι εκεί διακρίνει κανείς την αγάπη στη ζωή και τη δράση, τη σωφροσύνη, την αίσθηση της προσωρινότητας και της ματαιότητας, το θαυμασμό προς τους αρχαίους μας φιλοσόφους , την ταπεινότητα. Θεωρώ πως υπάρχει έντονη επιρροή από τον Καβάφη  στα ποιήματα  »Σκωπτικό φιλοσοφικό» και »Βραδύτης». Στο »Γλυκοχαράζει» η Αγγελική, βρίσκει την αισιοδοξία της της πρώτης συλλογής »Πλέω στο ακρωτήρι της χαράς με ανοιχτά πανιά…βρίσκω σεντέφια και αμέθυστο. Γεμίζω το δισάκι μου  και ταξιδεύω». Σε άλλα ποιήματα επικρατεί ο σκεπτικισμός »θα σε ρωτήσω τότε ,είσαι ευτυχισμένος;»  »Κάποιοι χάρηκαν .Άλλοι λυπήθηκαν . Εσύ;»

Αισθητή γίνεται η ακλόνητη πίστη της στο Θεό, στα δύο τελευταία ποιήματα της συλλογής »Ικεσία »και  »Μια προσευχή»

Αξίζει να σημειώσουμε πως σ’ αυτή τη δεύτερη συλλογή, η ποιήτρια στέκεται παραινετικά απέναντι στη γυναίκα. Όντας γυναίκα και η ίδια, θέλει να την προστατέψει από το κακό που καιροφυλακτεί ,ειδικά στον έρωτα, ο οποίος μπορεί να είναι »δενδρολίβανο σε θυμιατήρι άγιο, αγιόκλημα στη θύρα της καρδιάς, προσκυνητάρι σε χείλη λατρεμένα. Φλόγα αγάπης, τρυφεράδα, και εικόνα άγια χιλιοφιλημένη», ωστόσο όμως, όταν τα »όρια κάποιος ξεπεράσει ,υπάρχει κι η δικλείδα ασφαλείας», η ισορροπία δηλ. που πρέπει να υπάρχει , η αμοιβαιότητα, και η αξιοπρέπεια μέσα σ’ αυτόν , γιατί διαφορετικά, ή θα καταλήξει σε μια επιδερμική επιπολαιότητα » lontano-σύντροφοι-lontano. Τους πήρε ο άνεμος. Bruti corsi. Bruti uomini per te» ή  ο έρωτας – ήλιος  μπορεί να μεταμορφωθεί σε» θεριό ανήμερο» που »έρμαιο ζητούσε μια ψυχή να τηνε κάνει»…»τώρα βρυχάται το θεριό ,οσμίστηκε καινούριο αίμα. Πίνει καινούριο αίμα »κι ψυχή της γυναίκας κουρελιάζεται και καταστρέφεται.

Ακόμα υμνεί τη γυναικεία φιλία που στηρίζει σε δύσκολες στιγμές και ακυρώνει τη μοναξιά. Τελικά  το Essere donna(το να είσαι γυναίκα), είναι  να ξεπερνάς την ίδια σου τη φύση και τα ανθρώπινα μέτρα ,και πάλι όμως χωρίς μεγάλες  υπερβολές, γιατί, πιο κάτω καιροφυλακτεί η αδικία κατά του εαυτού της.

Η Αγγελική με τις δύο αυτές ποιητικές της συλλογές μας ευαισθητοποίησε, μας συγκίνησε, μας ταξίδεψε, μας δίδαξε. Βιώσαμε έντονα και όμορφα συναισθήματα· αισθανθήκαμε περισσότερο ανθρώπινοι, περισσότερο συνειδητοποιημένοι. Η ίδια γράφει στον επίλογο της πως η ποίηση γι’ αυτήν δεν είναι απάγγειο  και καταφύγιο, ούτε λιμάνι ,παρά είναι κινητήρια δύναμη, μοχλός και φλόγα που κάτι θέλει να πει σ’ όσους την αγγίξουν. Νομίζω πως το πέτυχε με το παραπάνω!

Εκδόσεις Εχέδωρος

 

Βαμβακά Αννέτα

Φιλόλογος-Μέλος της Ε.Λ.Β.Ε.